و محامد آباء و اجداد خويش است . [ شرح‌حال ديگر همراهان و مؤلف ] جناب حاجى سيد محمد از سادات صحيح النسب و فاخر الحسب تبريز است . در اوايل حال مشغول كسب معاش دنيوى و امور تجارت بوده ، بعد از آن چون امورات دنيوى را بىثمر مىبيند ، به جهت كسب معاش اخروى مدتى در مدرسهء مباركه كه در جنب مقام مبارك حضرت صاحب الامر - عليه السّلام - است مشغول تحصيل مىشود . اكنون مدّت دوازده سال است كه سفرا و حضرا در خدمت جناب مستطاب آقاى ثقة الاسلام است . در اين سفر هم در خدمت آقاى بزرگوار به زيارت مكهء معظّمه - زادها اللّه شرفا و كرامة - فايز گرديد . شرح بعضى از حالات اين بندهء حقير است : والد ماجدم حاجى ميرزا جليل بن ميرزا رضاى وكيل بن ميرزا ابراهيم وكيل طباطبايى كه سال‌هاى سال مدير و رئيس خط چاپارخانه‌ها و پستخانه‌هاى طهران و تبريز است . اين بنده از عنفوان جوانى به تحصيل علوم مايل و راغب بودم تا از صرف و نحو و منطق و معانى بيان و امثال آن به قدر اندازهء خويش بهره و نصيب يافتم . چندى نگذشت كه تعليم و تعلّم زبان فرانسه كه به اتفاق ، افصح السنهء دول خارجه است در ايران شيوع يافت . به امر و اشارهء كارگزاران اعلى حضرت اقدس شهريارى - روحى و روح العالمين فداه - مدرسهء دولتى در تبريز برقرار و چند نفر به جهت تعليم اين زبان و تحصيل علوم رسميّه در آن مدرسهء مباركه جمع شدند . فقير نيز در سلك آن جمعيت منتظم آمده ، و بجدّ وافى و سعى كافى مدّتى به تحصيل علوم و فنون خارجه از زبان فرانسه و هندسه و حساب و جغرافى و نقشه‌كشى و غير ذلك مشغول بوده ، و در امتحان اوّلى مدرسه به اعطاى نشان دولتى مفتخر و سرافراز آمدم . مخفى نماند كه چون بحول و قوّهء الهى اين سفر خيريّت اثر به انجام رسيد ، تجربه‌هاى چندى كه از آن حاصل شد ، خواست پيش از شروع به ذكر صادرات احوال ، نكات مفيده و اطّلاعات لازمهء اين سفر اشاره نمايد تا مطالعه‌كنندگان اين